در سایۀ گفت‌وگو

یادداشتی بر «گزارش همکاری با جناب آقای دکتر علی صاحبی»

برخی همکاری‌ها صرفاً یک فعالیت حرفه‌ای‌اند؛ آغاز می‌شوند، به پایان می‌رسند و در حافظۀ زمان محو می‌شوند. اما بعضی دیگر، بیش از آن‌که یک همکاری باشند، نوعی هم‌نشینی فکری‌اند؛ فرصتی برای دیدن جهان از زاویۀ نگاه انسانی دیگر، و تجربه‌ای برای بازاندیشی در آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز باید بیاموزیم.

همکاری با جناب آقای دکتر علی صاحبی از همین جنس بود؛ سفری در میان اندیشه، روایت و معنای زندگی. در روزگاری که سرعت، مجال تأمل را از ما می‌گیرد، گفت‌وگو با اندیشمندی که سال‌ها از مسئولیت فردی، انتخاب آگاهانه و کیفیت روابط انسانی سخن گفته است، فرصتی بود برای مکث کردن و دوباره نگریستن.

برای یک فیلم‌ساز، هر انسان یک داستان است و هر داستان، جهانی از انتخاب‌ها و پیامدها را در خود نهفته دارد. از این منظر، آشنایی و همکاری با دکتر صاحبی تنها مواجهه با یک روان‌شناس یا استاد دانشگاه نبود؛ مواجهه با نوعی نگاه به انسان بود؛ نگاهی که در آن، مسئولیت جایگزین سرزنش می‌شود، آگاهی بر جبر غلبه می‌کند و امید، همچنان امکان زیستن را حفظ می‌کند.

در این گفت‌وگوها، مرز میان روان‌شناسی و سینما بارها رنگ باخت. آنچه در اتاق درمان رخ می‌دهد، بی‌شباهت به آنچه در جهان داستان و درام اتفاق می‌افتد نیست. هر دو، روایت انسان‌اند؛ انسانی که می‌کوشد معنایی برای رنج، انتخابی برای آینده و راهی برای زیستن پیدا کند.

شاید ارزشمندترین دستاورد این همکاری، نه مجموعه‌ای از سخنان ضبط‌شده، بلکه لحظاتی بود که اندیشه و تجربه در کنار هم نشستند؛ لحظاتی که یادآوری کردند فهم انسان، مهم‌ترین موضوع هر روایت و هر هنر ماندگار است.

اکنون که این گزارش همکاری ثبت می‌شود، بیش از هر چیز می‌توان آن را ادای احترام به گفت‌وگو دانست؛ گفت‌وگویی که از مرز رشته‌ها عبور می‌کند و ما را به نقطۀ مشترکی می‌رساند: شناخت عمیق‌تر انسان.

و چه موضوعی برای سینما، برای روان‌شناسی و برای زندگی، مهم‌تر از انسان؟

مجید سیف‌العلمایی
منتورشیپ فیلم‌نامه‌نویسی و فیلم‌سازی
خانۀ سینمایی پاژ